TW Hội Khuyến học Việt Nam - Thúc đẩy Giáo dục vì sự phát triển bền vững thông qua Trung tâm học tập cộng đồng
TW Hội Khuyến học Việt Nam http://www.hoikhuyenhoc.vn
Thúc đẩy Giáo dục vì sự phát triển bền vững thông qua Trung tâm học tập cộng đồng
21.10.2016

Phát triển bền vững (PTBV) là mô hình phát triển mà các nước trên thế giới và trong khu vực đều đã và đang phấn đấu để hướng tới một mô hình phát triển cân đối, hài hoà giữa kinh tế, văn hoá - xã hội và bảo vệ môi trường, giữa hiện tại và tương lai, trong đó con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của PTBV.

Vì vậy giáo dục có vai trò đặc biệt quan trọng đối với PTBV của các cộng đồng và quốc gia, là chìa khóa của PTBV, của hoà bình, ổn định và tăng trưởng kinh tế xã hội. Điều này đã được UNESCO  khẳng định qua Thập kỷ Giáo dục vì sự phát triển bền vững 2006-2015 và tiếp tục được khẳng định lại trong “Chương trình hành động toàn cầu về Giáo dục vì sự phát triển bền vững” (GAP on ESD).
 
Giáo dục vì sự PTBV đã được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm và ngay từ năm 2005, Ủy ban quốc gia “Giáo dục vì sự phát triển bền vững” đã được thành lập nhằm thúc đẩy Giáo dục vì sự phát triển bền vững ở Việt Nam.
            
Giáo dục vì sự PTBV dành cho mọi người, mọi lứa tuổi, trong suốt cuộc đời, dưới nhiều hình thức, phương thức khác nhau học tập, thông qua giáo dục trong nhà trường và giáo dục ngoài nhà trường, thông qua giáo dục chính quy, không chính quy và phi chính quy.  Song  Giáo dục vì sự PTBV trước hết cần phải tập trung vào nhóm đối tượng là người lớn ở cộng đồng vì họ nguồn nhân lực hiện hành đã và đang tác động trực tiếp tới sự PTBV của quốc gia nói chung và của từng cộng đồng nói riêng.
 
Nhận thức được vai trò quan trọng của Giáo dục vì sự PTBV thông qua giáo dục thường xuyên/giáo dục không chính quy, ngày 27/10/2010, Bộ GD-ĐT đã ban hành thông tư số 26/2010/TT-BGDĐT ban hành Chương trình giáo dục thường xuyên đáp ứng yêu cầu của người học, cập nhật kiến thức, kỹ năng, chuyển giao công nghệ, bao gồm i) Chương trình giáo dục pháp luật; ii) Chương trình giáo dục văn hóa - xã hội; iii) Chương trình giáo dục bảo vệ môi trường; iv)Chương trình giáo dục bảo vệ sức khỏe; v) Chương trình giáo dục phát triển kinh tế - Tăng thu nhập.
 
Các chương trình này đã và đang được triển khai chủ yếu ở các Trung tâm học tập cộng đồng (TTHTCĐ). Nhiều TTHTCĐ có nhiều kinh nghiệm, sáng kiến hay để triển khai các chương trình giáo dục này ở cộng đồng và đã có tác dụng, hiệu quả tích cực đối với nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực cho sự PTBV của các địa phương. Tuy nhiên, việc thực hiện các chương trình giáo dục này ở các TTHTCĐ hiện nay còn nhiều hạn chế, bất cập.
 
Cùng với các thiết chế văn hóa-giáo dục khác ở cộng đồng trên địa bàn xã/phường/thị trấn, TTHTCĐ có vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc triển khai các chương trình giáo dục này hay nói cách khác các chương trình Giáo dục vì sự PTBV ở cơ sở.  TTHTCĐ là mô hình giáo dục của cộng đồng, do cộng đồng và vì cộng đồng, là đầu mối liên kết phối hợp để triển khai các chương trình giáo dục, học tập khác nhau của người lớn, là trường học suốt đời của người lớn ở cộng đồng, bảo đảm sự công bằng và bình đẳng xã hội về giáo dục và vì vậy rất thuận lợi để triển khai các chương trình giáo dục này. Tuy nhiên, vai trò của TTHTCĐ đối với Giáo dục vì sự PTBV còn chưa được nhận thức đầy đủ và TTHTCĐ cũng còn nhiều hạn chế, bất cập và gặp nhiều khó khăn/thách thức trong việc triển khai Giáo dục vì sự phát triển bền vững ở cộng đồng.
 
Nhằm khẳng định vai trò của TTHTCĐ trong việc thúc đẩy Giáo dục vì sự PTBV và thảo luận các giải pháp duy trì, củng cố TTHTCĐ để thúc đẩy Giáo dục vì sự PTBV trong thời gian tới và phát huy hơn nữa vai trò của TTHTCĐ đối với Giáo dục vì sự PTBV tại cộng đồng, ngày 7-8/10/2016, Hội Khuyến học Việt Nam (VALP), Bộ GD-ĐT (MOET), Viện Học tập suốt đời của UNESCO (UIL), Viện Nghiên cứu xây dựng và phát triển xã hội học tập (RIDLS) đã phối hợp tổ chức Hội nghị “Thúc đẩy Giáo dục vì sự phát triển bền vững  thông qua Trung tâm học tập cộng đồng”.
 
Đến dự Hội nghị về phía Trung ương Hội KHVN có GS.TS Nguyễn Thị Doan - nguyên Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam, GS.TS Phạm Tất Dong - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Khuyến học Việt Nam và các phó Chủ tịch Phạm Thị Hòe, Phạm Hoàng Be, Trần Luyến. Về phía Bộ GD-ĐT có TS. Nguyễn Hồng Sơn - Phó Vụ trưởng Vụ GDTX – Bộ GD&ĐT và các chuyên viên. Về phía tỉnh Hòa Bình nơi đăng cai Hội nghị có ông Bùi Văn Cửu - Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh; ông Đinh Văn Dực - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh; ông Quách Thế Tản - hủ tịch Hội Khuyến học tỉnh Hòa Bình, đại biểu Quốc hội khóa XIV. Về phía Viện nghiên cứu xây dựng và phát triển Xã hội học tập có PGS.TS Nguyễn Đức Minh và ông Nguyễn Đăng Cúc - Phó Viện trưởng. Về phía quốc tế có bà Rika Yorozu – đại diện Viện Học tập suốt đời UNESCO (UIL) tại Hăm Buốc, CHLB Đức, bà Ushio Miura – đại điện UNESCO Bangkok, ông Toshiyuki Matsumoto – đại diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, ông Kiichi Oyasu – GS.TS Đại học Okayama, Nhật Bản và các đại biểu đến từ Lào, Campuchia. Tới dự Hội nghị còn có đại diện của Ủy Ban quốc gia UNESCO Việt Nam (Vietnam Natcom for UNESCO), Trung tâm khu vực về học tập suốt đời của SEAMEO (SEAMEO CELLL) và Hiệp hội vì Giáo dục cho mọi người của Việt Nam (VCEFA). Đặc biệt tham gia Hội nghị còn có đại diện Sở GD-ĐT, Hội Khuyến học và 1 số TTHTCĐ của các tỉnh (Hòa Bình, Thái Bình, Ninh Bình, Lào Cai, Sơn La, Nghệ An, Bắc Ninh, Bắc Giang, Nam Định và Đồng Nai).  
 

Đại biểu đến từ Lào chia sẻ kinh nghiệm GD vì sự PTBV thông qua TTHTCĐ
 
Tại Hội nghị, các đại biểu Việt Nam và quốc tế đã cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm triển khai hoạt động giáo dục vì sự PTBV tại các TTHTVĐ ở Việt Nam và các nước, khẳng định vai trò quan trọng của TTHTCĐ trong việc thúc đẩy giáo dục vì sự PTBV và thảo luận các giải pháp nhằm duy trì, củng cố TTHTCĐ để thúc đẩy giáo dục vì sự PTBV trong thời gian tới.
 
Tiếp theo đó các đại biểu Hội nghị được nghe 13 TTHTCĐ của 10 tỉnh chia sẻ kinh nghiệm tổ chức các chuyên đề/hoạt động giáo dục vì sự PTBV thông qua 3 cuộc tọa đàm về chủ đề “Giáo dục phát triển kinh tế-tăng thu nhập tại TTHTCĐ”, “Giáo dục bảo vệ sức khỏe và môi trường tại TTHTCĐ” và “Giáo dục pháp luật, giáo dục các vấn đề văn hóa-xã hội tại TTHTCĐ.
 
Các đại biểu của Hội nghị còn có cơ hội được tham quan thực tế một TTHTCĐ của Hòa Bình và được cùng nhau thảo luận các khó khăn/rào cản đối với TTHTCĐ ở Việt Nam hiện nay, đồng thời đề xuất các giải pháp duy trì, củng cố TTHTCĐ để thúc đẩy Giáo dục vì sự PTBV trong thời gian tới.
 
Kết thúc Hội nghị, hơn 70 đại biểu tham dự, đại diện cho Bộ GD-ĐT, Hội Khuyến học Việt Nam, các Viện nghiên cứu, các Tổ chức trong và ngoài nước, các đại biểu quốc tế và đại biểu của 10 tỉnh/thành phố trên toàn quốc đã thống nhất khẳng định “Đổi mới giáo dục để xây dựng xã hội học tập bền vững cần quan tâm tới học tập ở cộng đồng” và xác định “Học tập tại các TTHTCĐ cần phải được tiến hành trên cơ sở hợp tác và phối kết hợp chặt chẽ của tất các các ban, ngành, đoàn thể, tất cả các lực lượng trong xã hội nhằm góp phần thực hiện Chương trình hành động toàn cầu (GAP) về Giáo dục vì sự PTBV và góp phần thực hiện Mục tiêu số 4 về Giáo dục trong Chương trình nghị sự về PTBV đến năm 2030”.  
 

Phó Chủ tịch Phạm Hoàng Be thăm lớp học kỹ thuật nuôi ong tại TTHTCĐ Xuất Hóa, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình
 
Các đại biểu Hội nghị cũng đã khẳng định vai trò quan trọng của Giáo dục vì sự PTBV tại cộng đồng đối với sự PTBV của các quốc gia nói chung và của từng cộng đồng nói riêng, rằng TTHTCĐ đã và đang đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy Giáo dục vì sự PTBV và xây dựng xã hội học tập ở Việt Nam. Tuy nhiên, các TTHTCĐ hiện nay còn nhiều hạn chế, bất cập, còn phải đối mặt với nhiều thách thức để có thể đáp ứng các nhu cầu của người học và yêu cầu PTBV của các địa phương. Để thúc đẩy Giáo dục vì sự PTBV ở cơ sở, cần thiết và cấp bách phải duy trì, củng cố TTHTCĐ về mọi mặt để trở thành một mô hình của phát triển cộng đồng bền vững, mô hình giáo dục “mở - đa chức năng”.
 
Các đại biểu đã cùng nhau nhất trí cam kết thúc đẩy và triển khai 6 hành động cụ thể sau:
 
1.    Đẩy mạnh hơn nữa việc tuyên truyền và nâng cao nhận thức về ý nghĩa của Giáo dục vì sự PTBV ở các TTHTCĐ và vai trò của TTHTCĐ trong việc thúc đẩy Giáo dục vì sự PTBV;
 
2.    Khuyến khích sự làm chủ của cộng đồng và hoàn thiện cơ chế quản lý phù hợp bảo đảm TTHTCĐ hoạt động có chất lượng, hiệu quả và bền vững, thực sự trở thành một trường học suốt đời của người lớn, một Trung tâm thông tin-tư vấn góp phần phát triển cộng đồng bền vững;
 
3.    Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ và giáo viên của TTHTCĐ bảo đảm chất lượng và hiệu quả của Giáo dục vì sự PTBV nhằm thu hút ngày càng nhiều người dân đến học tập tại TTHTCĐ, đặc biệt các nhóm đối tượng thiệt thòi (phụ nữ, người nghèo, người dân tộc, người khuyết tật và những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn);
 
4.    Triển khai có chất lượng và hiệu quả các chương trình Giáo dục pháp luật; Giáo dục phát triển kinh tế-tăng thu nhập: Giáo dục bảo vệ sức khỏe; Giáo dục văn hóa-xã hội và Giáo dục bảo vệ môi trường theo Thông tư số 26/2010/TT-BGDĐT ngày 27/10/2010 của Bộ Giáo dục và Đào tạo) tại TTHTCĐ nhằm cung cấp cho người dân những kiến thức, kỹ năng cơ bản để PTBV cộng đồng của mình;
 
5.    Tăng cường mạng lưới liên kết, phối hợp để huy động nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực, tin lực) nhằm thúc đẩy Giáo dục vì sự PTBV tại các TTHTCĐ.
 
6.    Hỗ trợ và chia sẻ những kinh nghiệm tốt trong triển khai Giáo dục vì sự PTBV ở cơ sở thông qua việc thiết lập mạng lưới các TTHTCĐ trong nước và quốc tế.
 
Để thúc đẩy Giáo dục vì sự PTBV ở cơ sở và tăng cường hơn nữa vai trò của các TTHTCĐ trong việc thúc đẩy học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập và phát triển cộng đồng bền vững, các đại biểu cũng đã nhất trí đề xuất các khuyến nghị sau với Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Bộ, Ngành có liên quan và lãnh đạo địa phương các cấp:
 
1.    Quan tâm hơn nữa đối với Giáo dục vì sự PTBV cho người lớn tại các TTHTCĐ. Đổi mới giáo dục để xây dựng xã hội học tập cần phải coi trọng học tập suốt đời của người lớn tại cộng đồng. Giáo dục người lớn phải được coi là một bộ phận giáo dục ngày càng quan trọng của hệ thống giáo dục quốc dân;
 
2.    Hoàn thiện các cơ sở pháp lý và các chính sách phù hợp nhằm duy trì, củng cố và phát triển bền vững các TTHTCĐ;
 
3.    Xây dựng cơ chế phối, kết hợp có hiệu quả để huy động nguồn lực hỗ trợ các hoạt động Giáo dục vì sự PTBV tại các TTHTCĐ;
 
4.    Đảm bảo có ít nhất một cán bộ thường trực chuyên trách cho mỗi TTHTCĐ để chịu trách nhiệm về các công việc hằng ngày ở Trung tâm, bao gồm lập kế hoạch, tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục ở TTHTCĐ;
 
5.    Nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý, cán bộ, giáo viên/ hướng dẫn viên của TTHTCĐ về Giáo dục vì sự PTBV bằng cách biên soạn các tài liệu tập huấn có liên quan và tổ chức tập huấn cho họ. Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ của TTHTCĐ là yếu tố có ý nghĩa quan trọng bảo đảm số lượng và chất lượng của Giáo dục vì sự PTBV ở cơ sở.
 
Sở GD-ĐT và Hội Khuyến học các tỉnh, thành phố tham gia Hội nghị sẽ phối hợp xây dựng Kế hoạch thực hiện các Cam kết này và sau 1 năm sẽ báo cáo, chia sẻ kết quả bước đầu của mình tại Hội nghị sơ kết sẽ được tổ chức vào năm sau - năm 2017./.
 
Hà Nội 10/2016
Thái Thị Xuân Đào

URL của bản tin này::http://www.hoikhuyenhoc.vn/modules.php?name=News&op=viewst&sid=4011